पंढरीचा पांडुरंग भक्तीरस

|| भक्तीरस ||

श्री विठ्ठल!
श्री विठ्ठल!

पंढरीचा पांडुरंग
सखा माझा हो श्रीरंग (२ वेळा)
मन होऊ दे दंग, मन होऊ दे दंग
मुखी गाऊ दे अभंग || पंढरीचा पांडुरंग || १ ||

उठुनिया प्रातःकाळी उठुनिया प्रातःकाळी
मूर्ती पाहू दे सावळी, मूर्ती पाहू दे सावळी
दूध दह्याने नाहली दूध दह्याने नाहली
स्नानाने शुचिर्भूत जाहली || पंढरीचा पांडुरंग || २ ||

भाळी बुक्का हा लागला (२ वेळा)
ललाटी उभा गंध आला (२ वेळा)
गळा सजल्या तुळशीमाळा (२ वेळा)
विठू नटला हो राऊळा || पंढरीचा पांडुरंग ||

टाळ मृदुंग गजर झाला (२ वेळा)
विठू नामघोष झाला (२ वेळा)
संतसज्जन मेळा रंगला (२ वेळा)
भान हरपुनी गेला || पंढरीचा पांडुरंग ||

वारकरी – परिसर फुलला (२ वेळा)
दिंड्या पताका चहुबाजु दिसल्या (२ वेळा)
नामघोषात आसमंत दुमदुमला (२ वेळा)
भक्तीरस अंगी संचरला || पंढरीचा पांडुरंग ||

रचना – श्रीमती शैलजा अविनाश पाटील
७ जुलै २०१८.

रे पाखरांनो

 

होत आल्या तिन्ही सांजा
जा पाखरांनो निघा घरट्याकडे जा
भरारी मारुनी शिणल्या शरीरा
घरट्यात झोकून द्या जरा |

कोंबडा देईल बांग कधी, कान तुम्ही टवकारा
चिवचिवाट करुनि आसमंत सारा
मनुजास तुम्ही जागे करा |
म्हणा पंखात घेवूनी शक्तीचा झरा
ध्येय प्राप्तीस सोडितो पहाटेच घरा
तुम्हीही सत्वर उठा जरा
आळसास त्या बाजूस करा |

जीव अमुचा चिमुकलासा तरीही पंख पसरुनी अंतर कापतो भरारा
एवढ्या मोठ्या देहाचा भल्यासाठी तुम्ही उपयोग करा |
ईश्वराने दिली ज्ञानेंद्रिये तुम्हाला
बुद्धीची जोडही हि तुमच्या वाट्याला

मग अडले हो तुमचे कशाला?
या सर्वांचा उपयोग करुनि उज्ज्वल करा जीवनाला

पुण्याचा ट्रॅफिक

 

(चाल – लेके पेहला पेहला प्यार)

पुण्याचा ट्रॅफिक हा बेकार
त्याने केले हैराण फार
किती सांगू? सांगू तुला मी
जीव झाला हो बेजार ||धृ||
पुण्याचा ट्रॅफिक….

रस्त्यामधुनी साऱ्या गाड्या पुढे धावती
पायी चालणाऱ्यांची कोणी पर्वा नाही करती
जीव मुठीत घेवून ठार
करती रस्ता तो हा पार
किती सांगू? सांगू तुला मी… ||१||

सिग्नल येताच गाड्या ब्रेक हा लाविती
धूर सारा सोडूनिया प्रदूषण करिती
नका-तोंडात धूर जाणार
त्याने जीव हा गुदमरणार
किती सांगू? सांगू तुला मी… ||२||

तास तास आधी निघूनही वेळ नाही गाठती
पायी चालणाऱ्यांची होते वाईट हो स्थिती
रोज सामना ट्रॅफिकशी होणार
तरच मार्ग तो हा निघणार
किती सांगू? सांगू तुला मी…||३||

दिनचर्या

 

उठ मुकुंदा उठ श्रीधरा
अरुणोदय झाला |
उठ लवकरी मीनाताई नळ तो सुरु जाहला |

पहिली माझी ओवी ग
दुधाला जाण्याची
दुध आणल्यावरीच मिळे
संधी चहाची लज्जत घेण्याची |
टील्लम टील्लम टाळ वाजला
दारी कोण हा आला
वासुदेव म्हणती तयाला
ठेवा सकाळ अन लोकसत्ता बाजूला
लागा हरीचे नामकरण मुखी घ्यायला
महागाईच्या भस्मासुरासी व्हा सामोरे जायाला |

उठा उठा त्वरा करा
नऊ वाजले बघा जरा
मुखी चार घास लवकर भरा
अन कामासाठी आधी रस्ता धरा
दिवसभर कष्टाची कास धरा
उसंत तुम्हा नाही मिळणार जरा
सहा वाजेतो शक्तीचा होईल ऱ्हास सारा
मग थकुनि भागूनी हो घराचा रस्ता धरा
घरी येताच वाटे बोलू नये कोणाशीही जरा
चिमण पाखरे अवती भोवती चिवचिवाट नको सारा
राग निघतो त्यांच्यावरी – शुकशुकाट होतो घरा
अरुणोदयापासून अरुनास्तापर्यंतची दिनचर्या ऐका जरा |

मित्र

 

आज मी काय केले?
एक लहानसे रोप लावले
रोपाला त्या पाणी घातले
अन निरीक्षण त्याचे मी केले |

सकाळी उठताच अंगणात गेले
रोप माझे मला अंगणात दिसले
रोपाला त्या मी पाणी घातले
मला वाटले रोप मजकडे बघून हसले |

रोज रोज असेच घडले
हसणारे रोप मोठे मोठे झाले
पाना-फुलांनी सारे बहरूनी गेले
बघता बघता काय झाले?

झाडाने साऱ्या उन्हाला घेरले
आम्हा सर्वांवर सावलीचे छत्र धरले
झाड मधुर फळांनी गच्चं भरले
फळे तोडून तोडून दमून गेले
अहो एका एका झाडाने आम्हा समृद्ध केले

म्हणून म्हणते –
झाड आपले मित्र
त्यांना लावू आपण सर्वत्र

येई हा वारा

(चाल – होठों में ऐसी बात)

येई हा वारा पाऊस घेऊन येई
बरसून धारा हर्ष होतो ठायी हो ठायी
येरे ये पावसा येरे
सवे तुझ्या बहर घेरे हां
येई हा वारा –
रे SS पावसा
नभी इंद्रधनू रंग उधळीत ये
आ S आ मोर पदन्यास तू घेऊन ये
पिसारा मागे फुले (आहे)
मयूर हा सुंदर डोले
पुढे चाले तो झलके हो अंबर धरती
येई हा वारा पाऊस घेऊनि येई
बरसून धारा हर्ष होतो ठायी हो ठायी
येरे पावसा येरे सावे तुझ्या
बहर घेरे
रे S S पावसा
निरझर डोंगरी या झूळ S S झूळ वाहे आ आ
नाद त्याचा मधुर कानी घुमतो आहे आ आ
तुषार मोती झुले
काय शाहरुनी खुले
मुदित होते हो सृष्टी हि सारी जगती |

येई हा वारा S S
रे S S पावसा
वनी हिरवे गालिचे पसरट ये आ आ
तरूवरी सुमने ती उमळीत ये
वनी हिरवे गालिचे पसरीत ये आ आ
तरूवरी सुमने ती उमळीत ये
कुसुम वन ते फुले
भ्रमर तो वरती डुले
फुले, फळे हो बहार पक्षी पक्षी उडती |
येई हा वारा S S
रे S S पावसा
मोर चातकाला तृप्त करीत ये आ S आ S
बाल कृषिवला मुग्ध करीत ये
धरती अंबर खुले
लक्ष्मी उचली पावले
होती हर्षित जन हो अवनी वरती ||धृ||

माझ्या अंगणात

 

(चाल – म्हारे हावडा मी नाचे मोर)

माझ्या अंगणात नाचतोय मोर
तक थैय्या थैय्या
इंद्रधनूची उठली कोर
लागे रंग उधळया

आला पाऊस आल्या धारा, धरतीला भिजवाया
माझ्या अंगणात नाचतोय मोर तक थैय्या थैय्या ||१||

तू सुंदर सुंदर पक्षी
तुझ्या तनूवर मोहक पक्षी – ओ ओ ओ
ताव रूपाने ताव ऐटीने
मोहित केले मम् पक्षी

मम् मोदचे कारण बनुनी आला रे तू मयुराया
माझ्या अंगणात नाचतोय मोर तक थैय्या थैय्या ||२||

तू झालास पक्ष्यांचा राजा
पक्षी राष्ट्रीय बनलास माझा ओ ओ ओ
तुझ्या रंगाने अन नृत्याने
मोहरले जीवन आहे
तव नृत्याने तव बोलीने मोहित झाली मम् काया
माझ्या अंगणात नाचतोय मोर तक थैय्या थैय्या ||३||

हे काळे काळे घण आले
पाहुनी तव मन मोहित झाले
तव नृत्याचा तव हर्षाचा
ठसा मनी उठला आहे
मनात ठसूनी डोळ्यात बघुनी घे निरोप मनरमना
माझ्या अंगणात नाचतोय मोर तक थैय्या थैय्या ||४||

 

भिंती-आख्यान

 

तो गरीब मी श्रीमंतजन
त्याकडे दारिद्र्य, मजकडे सुवर्णखान |
आहे प्रचलित भिंती आख्यान |
मी बहुजन तो हरिजन
माझे शुद्ध टॅन त्याचे अशुद्ध मन
आहे प्रचलित भिंती आख्यान |
मी विद्वान तो बावळट ध्यान
मी करतो विचारांचे दान
तो वाकवितो माजपुढे मन
मी उदार यातच शान
तो कवडीचुंबक वदन्यात समाधान
मी करतो स्वहस्ते दान
तो हलवितो नकारार्थी मान
आहे प्रचलित भिंती आख्यान
मी आहे क्रियाशील मॅन
तो निष्क्रियतेचा फॅन
मी करतो कामच काम
तो काढतो झोप छान
आहे प्रचलित भिंतीत आख्यान
जेव्हा संपेल हे भिंतीत आख्यान
जेव्हा मिटतील असमानतेचे ताण
जेव्हा संपतील दुष्ट विचारांचे थैमान
तेव्हाच बनेल देश महान देश महान |

संतमेळा

 

(चाल – नाच रे मोरा आंब्याच्या वनात)

नाच रे देवा संतांच्या मेळ्यात
नाच रे देवा नाच ||धृ||

नामा विठूसंगे दिसतो रे
मुखी हरी नाम जपतो रे
पंजाबासी जावून, भक्तीरस देवून
झाला हा संत महान नाच रे देवा ||१||

पहाटेच्या मंगल वेळी रे
जात्यावरी ओव्या गाती रे
ही तर जनी | विठू हिच्या मनी
जनीचे करा रे ध्यान
नाच रे देवा ||२||

आपेगावचा ब्लॅक आला रे
ज्ञानियांचा राजा झाला रे
ज्ञानेश्वरी लिहून, जनासाठी मागून
घेतले रे पसायदान
नाच रे देवा ||३||

हा कुंभार गोऱ्हा आला रे
गाजर विठूचा करतो रे
विठू नामी विलीन, पायी माती तुडवून
बाळाचे केले हो दान
नाच रे देवा ||४||

मात्यापित्यांची सेवा करतो रे
विठ्ठल मनी स्मरतो रे
विठू आला घरी, उभा विटेवरी
पुंडलिका समाधान
नाच रे देवा ||५||

सावंत मळ्यात राबतो रे
भाजीचा मळा फुलतो रे
विठू नाम घेवून, दवा जन देवून
लोका देई जीवदान
नाच रे देवा ||६||

गाढवासी पाणी पाजले रे
तहान त्याची भागली रे
मोठेपण विसरून, देती जगा दाखवून
एकनाथ दयेचे प्रमाण
नाच रे देवा ||७||

अभंगगाथा लिहिले रे
इंद्रायणीत तरली रे
भक्तासाठी धावून, आला विठू मागून
धन्य झाले तुकाराम
नाच रे देवा ||८||

विठ्ठल मेळ्यात रमतो रे
भक्तांसमवेत नाचतो रे
भक्ती मनी ठेवून, संत जाती हर्षुन
विसरले देहभान
नाच रे देवा ||९||

विठू माझा लेकुरवाळा
सांगे सॅन सज्जनांचा मेळा…. (२ वेळा)

 

वृक्ष माळावरचा

 

एक वृक्ष उभा अविरत माळावरती
पेलीत असंख्य फांद्यांचे ओझे खांद्यावरती
त्याच्या असंख्य फांद्या फळाफुलांनी बहरती
आणि त्याकडे पाहून जण डोळ्याचे पारणे फेडिती ||

जेव्हा हलकेच येई वारा अवखळ
तेव्हा ऐकू येई पानांची सळसळ
ऐकू येई सुस्वर कूजन रसाळ
पाहत रहावी वाटे फळे अति मधाळ
इतक्यात सुरु ऊन-सावलीचा खेळ
पाहण्यात किती तरी जय माझा वेळ
हा उठवितो मनामध्ये तरंग काही काळ
वाटे असाच अविरत उभा राहावा हा शोभवित माळ |